مسجد جامع اورامان تخت
1398/6/11
مسجد جامع اورامان تخت
مسجد روستای اورمان تخت یکی از بی نظیرترین مساجد ایران است مسجدی ساخته شده با چوب وسنگ با سبک معماری سنتی در دل کوه‌های سربه فلک کشیده منطقه اورامان که مکانی برای عبادت و مدرسه‌ای برای علم‌آموزی طلاب علوم دینی است.
 
 

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دبیرخانه شورای برنامه‌ریزی مدارس علوم دینی اهل سنت از کردستان، سوژه این بار ما را به مسیری می‌کشاند که سرمنزلش منطقه اورامان کردستان است.

در میان جاده‌های پر پیچ و خم و بعد از پشت سر گذاشتن راهی بس طولانی و طی مسیری طاقت‌فرسا قدم به منطقه‌ای می‌گذاری که اسم آن را اورامان تخت نهاده‌اند، عنوانی که به هیچ وجه بیانگر وضعیت منطقه نیست، چرا که این منطقه نه تنها تخت نیست بلکه با شیبی تند و وجود کوه‌های بسیار بلند از هر بیننده‌ای پذیرایی می‌کند.

این روستای زیبا و شگفت‌انگیز در ارتفاع ۱۴۵۰ متری از سطح دریاهای آزاد قرار گرفته است و اقلیمی معتدل و کوهستانی دارد.

اورامان در زبان کردی “هورامان” تلفظ می‌شود که در ترجمه این واژه اینگونه آمده است که “هور” به معنی اهورا و “مان” هم به معنی خانه است و هورامان را به معنی خانه و سرزمین هم معنی کرده‌اند.

بنابراین اورامان به معنی سرزمین اهورایی و جایگاه اهورامزدا است. هور در اوستا به معنی خورشید آمده و هورامان جایگاه خورشید نیز معنی می‌دهد.

روستای اورامان قدمتی دیرینه در تاریخ دارد و وجود آثار و بقایای آتشکده‌های فراوان در اطراف آن نشانگر این موضوع است که مردم این نواحی پیش از گرویدن به اسلا‌م زرتشتی بوده‌اند.

این روستا را هزار ماسوله نیز مى‌نامند، زیرا معمارى آن همانند ماسوله است، یعنی حیاط هر خانه بام خانه‌اى دیگر است، اما با وسعتى بیشتر فضای زندگی ساکنان روستا با محیط طبیعی آن و همچنین نحوه معیشت و فعالیت‌های اقتصادی آنان آمیخته است به طوری که در خانه‌ها علا‌وه بر اتاق‌ها، محل استراحت، آشپزخانه، سرویس‌های بهداشتی و عموما طویله، انبار غله، انبار علوفه و حتی مکانی برای قرار دادن دارهای عمودی قالی و دستگاه‌های گلیم و جاجیم‌بافی تعبیه شده است.

دیوارخانه‌ها به صورت خشک‌چینی از سنگ منطقه ساخته شده است. این دیوارها بدون استفاده از ملا‌ت و به طور هنرمندانه چیده شده‌اند. مهم‌ترین مصالح به کار رفته در بنای خانه‌ها سنگ و چوب است.

مسجد سنگی اورامان

مساجد از دیر باز در فرهنگ اسلامی به عنوان مامنی برای ارتقاء بعد معنوی و روحی افراد تلقی شده و در این راستا توانسته نقش محوری خود را در عرصه‌ های مختلف به ثبت برساند و امروزه هم مساجد این جایگاه مهم و استراتژیک خود را از دست نداده است.

مردمان این دیار اهل سنت و پیرو امام شافعی هستند  مردمانی سخت‌کوش و متدین که همواره اهل نماز و جماعت هستند، اهالی روستای اورامان تخت نام این مسجد سنگی را عبدالله بن عمر نهاده اند، این مسجد علاوه بر اینکه محل اقامۀ نمازهای روزانه و نماز جمعه است، محل تدریس و تحصیل طلاب علوم دینی نیز هست.

مسجد سنگی کم نظیر و یا حتی بی‌نظیر در نوع خود، مسجدی که با سنگ و چوب در زیربنایی به مساحت ۵۰۰ متر مربع مساحت و در چهار طبقه به همت اهالی روستا ساخته شده است.

نمای زیبای مسجد هر بیننده‌ای را به تحسین وا می‌دارد
نمای بیرونی مسجد درمرکزی‌ترین نقطه و میان خانه‌های روستایی همچون دژی سنگی نمایان است و مناره‌های آن شبیه دست‌های عاشقی است که برای نیایش به آسمان بلند شده است.
در و پنجره‌های مسجد از جنس چوب گردو و با رنگ لعابی ویژه‌ همین مناطق توسط استادکاران چیره دست ساخته شده است.

وضو خانه مسجد در قسمت ورودی با سنگ‌های اورانوس ساخته شده است وجود۱۴ ستون سنگی با روکش چوب گردو از دیگر جلوه‌های زیبای این مسجد دیدنی است.

مسجدی سوار بر ۱۴ ستون

۱۴ ستونی که با نقش برجسته‌ اسلیم کنده‌کاری شده و در جهار طرف دیوار بالکن مسجد هم برای ایجاد فضای معنوی هرچه بیشتراسما متبرکه خداوند منبت کاری شده است.

از حلقه‌ ۱۴ گانه ستون‌هایی که به مانند دانه‌های تسبیح در کنار هم روح معنویت را در بینندگان تقویت می‌کنند سقف مسجد نیز با هم آمیختگی  رنگ‌های سبز و سفید که نام الله و پیامبر(ص) را به سینه گرفته از دیگر جلوه‌های زیبای این مسجد سنگی است.

مسجد اورامان با مصالح بومی و طبیعی بنا شده و  معماری آن از سبک معماری پایدار پیروی کرده است از ویژگی‌های معماری پایدار این بنا می‌توان به کاهش مصرف منابع غیر قابل تجدید، توسعه محیط طبیعی، حذف یا کاهش مصرف مواد سمی و یا آسیب‌رسان بر طبیعت، در صنعت ساختمان سازی و غیره اشاره کرد.

نمای بیرونی مسجد در مرکز خانه‌های روستایی اورامان تخت همچون دژی سنگی به نظر می‌آید .

در و پنجره‌های مسجد هم ساخته شده از چوب گردو است که با رنگ و لعاب ویژه این مناطق با دستان هنرمند استادکار بومی این ناحیه ساخته شده است.

دربی که به نام نامی محمد(ص) مزین است

در ورودی مسجد را به نام نامی خاتم النبین محمّد (ص) مزین ساخته‌اند و همین کار موجب شده در آستانه ورود به این مکان مقدس، فضای متبرکی ایجاد شود…

از درب ورودی که رد می‌شوی به سقف مسجد می‌رسی سقفی که  به نام زیبای الله جل جلاله و پیامبر رحمت با رنگ‌های سبز و سفید که ردی از رنگ طلایی از دل آن گذشته، مزین شده است.

اورامان مهد علم و عرفان و هنر در دامنه کوه‌های کوهسالان و تخت سانی محل تربیت و پرورش علماء اسلام، محل تامین آرزوهای اسلامی و مرکز استقرار است و هراز چندگاهی میزبان مهمانانی است که برای شرکت در مراسم عمامه گذاری تعدادی از طلاب اورامانات است.

وجود ۲۱۰۰ مسجد در کردستان

استان کردستان  ۲ هزار و ۱۰۰ مسجد دارد که  ۳۸۶ مورد از این تعداد در سنندج، ۱۹۲ مورد دیواندره ، ۳۶۴ در سقز، ۲۳۵مورد در بانه، ۹۶ مورد در سروآباد، ۱۸۵ مورد در مریوان، در شهرستان بیجار ۲۰۲، دهگلان ۱۳۴، کامیاران ۱۶۱ و در شهرستان قروه ۱۴۱ قرار دارد.