ماه رجب، ماه رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلم)
1397/12/20
ماه رجب، ماه رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلم)

 

ماه رجب هفتمین ماه از سال هجری قمری و یکی از چهار ماهی است که در قرآن کریم از آنها تعبیر به «حُرُم» [1] یعنی برخودار از حرمت (قتل و کشتار) شده است. از این ماه به نام‌های «شَهْرُ اللَّهِ»، [2] «شَهْرُ الْأَصَم» [3] «شَهْرُ الِاسْتِغْفَار»، [4] «رَجَبُ الْأَصَب» [5] و «رَجَب الْفَرد»، [6] یاد شده است. مبعوث شدن پیامبر مهر و رحمت، محمد مصطفی (صلی الله علیه و آله وسلم) به رسالت و ولادت سه امام معصوم؛ امام علی(علیه السلام)، امام محمد باقر(علیه السلام) و امام جواد (علیه السلام) در این ماه اتفاق افتاده و شهادت حضرت امام موسی کاظم و امام هادی علیهما السلام و سالروز وفات حضرت زینب علیها السلام نیز در این ماه می‌باشد. همچنین در این ماه «ایام البیض» و انجام «اعتکاف» واقع شده است.

در این ماه به جای آوردن اعمال مختلفی وارد شده که عبارتند از: الف) اعمال مشترکه (اعمالی که متعلق به همه این ماه است و اختصاص به روز معینی ندارند) ب) اعمال مختصه (اعمالی که مخصوص شب و یا روز خاصی از این ماه است.) [7]

احادیثی چند در فضیلت ماه رجب

1) «عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‏ أَلَا إِنَّ رجب شَهْرُ اللَّهِ الْأَصَمُّ وَ هُوَ شَهْرٌ عَظِيمٌ وَ إِنَّمَا سُمِّيَ الْأَصَمَّ لِأَنَّهُ لَايقاربه [يُقَارِنُهُ‏] شَهْرٌ مِنَ الشُّهُورِ حُرْمَةً وَ فَضْلًا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ كَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ يُعَظِّمُونَهُ فِي جَاهِلِيَّتِهَا فَلَمَّا جَاءَ الْإِسْلَامُ لَمْ يَزْدَدْ إِلَّا تَعْظِيماً وَ فَضْلًا أَلَا إِنَّ رجبَ وَ شَعْبَانَ شَهْرَايَ وَ شَهْرَ رَمَضَانَ شَهْرُ أُمَّتِي‏ أَلَا فَمَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ يَوْماً إِيمَاناً وَ احْتِسَاباً اسْتَوْجَبَ رِضْوَانَ اللَّهِ الْأَكْبَرَ وَ أَطْفَى صَوْمُهُ فِي ذَلِكَ الْيَوْمِ غَضَبَ اللَّهِ وَ أَغْلَقَ عَنْهُ بَاباً مِنْ أَبْوَابِ النَّارِ وَ لَوْ أَعْطَى مِلْ‏ءَ الْأَرْضِ ذَهَباً مَا كَانَ بِأَفْضَلَ مِنْ صَوْمِهِ وَ لَا يَسْتَكْمِلُ أَجْرَهُ بِشَيْ‏ءٍ مِنَ الدُّنْيَا دُونَ الْحَسَنَاتِ إِذَا أَخْلَصَهُ لِلَّهِ عَزَّوَجَلَّ...»؛‌ [8] همانا ماه رجب ماه «اصم» خداوند است و همانا ماهی است بس عظیم و بزرگ و علت نام‌گذاری این ماه به «اصم» این است که هیچ ماهی از ماه‌های سال از نظر فضیلت و حرمت نزد خدا به آن نمی‌رسد. و در زمان جاهلیت مورد تعظیم بود، زمانی نیز که اسلام آمد این ماه را مورد تعطیم قرار داد. همانا ماه رجب و ماه شعبان دو ماه من هستند و ماه رمضان ماه امتم می‌باشند. هر که یک روز از ماه رجب را با ایمان و اخلاص روزه بگیرید، مستوجب رضوان بزرگ الهی می‌شود و روزه‌اش در آن روز بی‌گمان خشم خداوند را فرو می‌نشاند و دری از درهای دوزخ را بر روی خویش می‌بندد و اگر به اندازه گستره زمین، زر به او داده شود برتر از روزه‌اش نخواهد بود و پاداش این روزه هرگز با حسنات دنیوی قابل مقایسه نیست جز این که باید اخلاص داشته باشد و برای تقرب به خدای عزوجل انجام داده باشد...

2) «...قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: رَجَبٌ شَهْرُ اللَّهِ، وَشَعْبَانُ شَهْرِي، وَرَمَضَانُ شَهْرُ أُمَّتِي»؛ [9] ماه رجب، ماه خدا است و ماه شعبان ماه من و ماه رمضان ماه امت من است.

3) «عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: إِنَّ نُوحاً رَكِبَ‏ السَّفِينَةَ أَوَّلَ يَوْمٍ مِنْ رَجَبٍ فَأَمَرَ مَنْ مَعَهُ أَنْ يَصُومُوا ذَلِكَ الْيَوْمَ وَ قَالَ مَنْ صَامَ ذَلِكَ الْيَوْمَ تَبَاعَدَتْ عَنْهُ النَّارُ مَسِيرَةَ سَنَةٍ وَ مَنْ صَامَ سَبْعَةَ أَيَّامٍ أُغْلِقَتْ عَنْهُ أَبْوَابُ النِّيرَانِ السَّبْعَةُ وَ مَنْ صَامَ ثَمَانِيَةَ أَيَّامٍ فُتِّحَتْ لَهُ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةُ وَ مَنْ صَامَ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْماً أُعْطِيَ مَسْأَلَتَهُ وَ مَنْ زَادَ زَادَهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ.»؛ [10] امام صادق (عليه السلام) فرمودند: همانا نوح در روز اول رجب سوار كشتى شد و به همراهان خود دستور داد اين روز را روزه بگيرند. و فرمود، هر كس اين روز را روزه بگيرد. جهنم باندازه دورى مسافت يك سال از او دور خواهد شد و كسى كه هفت روز روزه بگيرد، درهاى هفتگانه بهشت براى او باز مى‌شوند و كسى كه پانزده روز روزه بگيرد، حاجتش داده خواهد شد و كسى كه بيشتر روزه بگيرد خداى عزوجل ثواب بيشترى به او عنايت مى‌فرمايد.

4)  «عَنْ أَبِي الْحَسَنِ قَالَ: رَجَبٌ‏ نَهَرٌ فِي‏ الْجَنَّةِ أَشَدُّ بَيَاضاً مِنَ اللَّبَنِ وَ أَحْلَى مِنَ الْعَسَلِ مَنْ صَامَ يَوْماً مِنْ رَجَبٍ سَقَاهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ مِنْ ذَلِكَ النَّهَر.»؛ [11] امام كاظم عليه السلام فرمودند: رجب رودخانه‌اى است در بهشت سفيدتر از شير و شيرين‌تر از عسل. كسى كه يك روز از روز رجب را روزه بگيرد، خداوند عزوجل از آن رودخانه به او عطا خواهد كرد.

5) «قَالَ أَبُو الْحَسَنِ عليه السلام رَجَبٌ‏ شَهْرٌ عَظِيمٌ‏ يُضَاعِفُ اللَّهُ فِيهِ الْحَسَنَاتِ وَ يَمْحُو فِيهِ السَّيِّئَاتِ مَنْ صَامَ يَوْماً مِنْ رَجَبٍ تَبَاعَدَتْ‏ عَنْهُ النَّارُ مَسِيرَةَ مِائَةِ سَنَةٍ وَ مَنْ صَامَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ.»؛ [12] امام كاظم عليه السلام فرمودند: رجب ماه بزرگى است كه خداوند حسنات را در آن دو برابر نموده و گناهان را در آن پاك مى‌كند. كسى كه يك روز از رجب را روزه بگيرد، جهنم باندازه مسافت صد سال از او دور خواهد شد و كسى كه سه روز را روزه بگيرد، بهشت براى او واجب مى‌شود.

6) «عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وآله وسلم قَالَ: مَنْ‏ قَالَ‏ فِي‏ رَجَبٍ‏ «أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ» مِائَةَ مَرَّةٍ وَ خَتَمَهَا بِالصَّدَقَةِ خَتَمَ اللَّهُ لَهُ بِالرَّحْمَةِ وَ الْمَغْفِرَةِ وَ مَنْ قَالَهَا أَرْبَعَ مِائَةَ مَرَّةٍ، كَتَبَ اللَّهُ لَهُ أَجْرَ مِائَةِ شَهِيدٍ، فَإِذَا لَقِيَ اللَّهَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَقُولُ لَهُ قَدْ أَقْرَرْتَ بِمُلْكِي فَتَمَنَّ عَلَيَّ مَا شِئْتَ حَتَّى أُعْطِيَكَ فَإِنَّهُ لَا مُقْتَدِرَ غَيْرِي.»‏؛ [13] هر در ماه رجب صد بار بگوید «أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ» و بعد از آن صدقه بدهد، خداوند آن ماه را برای او با رحمت و مغفرت به پایان می‌رساند. و هر کس آن را چهار صد بار بگوید، خداوند ثواب صد شهید برای او می‌نویسد، زمانی نیز که در روز قیامت خداوند را ملاقات کند، خداوند به می‌فرماید: اقرار به ملک من نمودی، پس آرزو کند هر آنچه که می‌خواهی تا به تو عطاء نمایم.

7) «وَ عَنْهُ (علیه السلام)‏ مَنْ قَالَ فِيهِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَلْفَ مَرَّةٍ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ مِائَةَ أَلْفِ حَسَنَةٍ وَ بَنَى اللَّهُ لَهُ مِائَةَ مَدِينَةٍ فِي‏ الْجَنَّة.»؛ [14] رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلم) هر کس در ماه رجب هزار بار بگوید: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، خداوند صد هزار حسنه برای او می‌نویسد و صد شهر در بهشت برای او بناء می‌کند.

............................................................................................................................................

پی‌نوشت:

[1] سوره توبه: 9، آیه36 (إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنا عَشَرَ شَهْراً في‏ كِتابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ مِنْها أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ فَلا تَظْلِمُوا فيهِنَّ أَنْفُسَكُمْ وَ قاتِلُوا الْمُشْرِكينَ كَافَّةً كَما يُقاتِلُونَكُمْ كَافَّةً وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقينَ)؛ همانا شمار ماه‏ها نزد خدا دوازده ماه است در كتاب خدا- كتاب آفرينش يا لوح محفوظ- روزى كه آسمانها و زمين را بيافريد از آنها چهار ماه- (ذوالقعده، ذوالحجه، محرم و رجب)- حرام- شكوهمند و با حرمت- است. اين است آيين استوار. پس در آن ماه‏ها [با جنگ و خونريزى‏] بر خويشتن ستم مكنيد، و با همه مشركان بجنگيد همچنانكه با همه شما مى‏جنگند و بدانيد كه خداى با پرهيزگاران است. 

[2] «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‏ أَلَا إِنَّ رجب شَهْرُ اللَّهِ الْأَصَمُّ»، الأمالي(للصدوق)، ابن بابويه، محمد بن على، ص628.  

[3] همان.

[4] «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‏ رَجَبٌ شَهْرُ الِاسْتِغْفَارِ لِأُمَّتِي‏...»؛ رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: ماه رجب، ماه استغفار برای امت من است... (فضائل الأشهر الثلاثة، الشيخ الصدوق(381ق)، ص117، ح112؛ وسائل الشيعة، شيخ حر عاملى، محمد بن حسن(1104ق)، ج10، ص512؛ بحار الأنوار، مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى‏(1110ق‏)، ج94، ص318، ح24 و ص78، ح38.)

[5] «...وَ سُمِّيَ شَهْرُ رَجَبٍ الْأَصَبَّ لِأَنَّ الرَّحْمَةَ تُصَبُّ عَلَى أُمَّتِي فِيهِ صَبّاً وَ يُقَالُ الْأَصَمُّ لِأَنَّهُ نُهِيَ فِيهِ عَنْ قِتَالِ الْمُشْرِكِينَ- وَ هُوَ مِنَ الشُّهُورِ الْحُرُمِ.»، وسائل الشيعة، شيخ حر عاملى، محمد بن حسن(1104ق)، ج10، ص512.

[6]  تا آنجایی که بررسی شد، در روایات به اسم (رَجَب الْفَرد) اشاره نشده؛ ولی در کلمات علماء از این اصطلاح برای ماه رجب استفاده شده است.

[7] برای اطلاع بیشتر از اعمال ماه رجب و فضائل آن به کتب ادعیه رجوع کنید، همانند: فضائل الأشهر الثلاثة، الشيخ الصدوق(381ق)، إقبال الأعمال، ابن طاووس، على بن موسى‏(664ق‏)، مفاتیح الجنان، شیخ عباس قمی.

[8]  الأمالي(للصدوق)، ابن بابويه، محمد بن على‏(381 ق‏)، ص628

[9] نيل الأوطار من أحاديث سيد الأخيار شرح منتقى الأخبار، محمد بن علي بن محمد الشوكاني(1255ق)، ج4، ص334؛ فيض القدير شرح الجامع الصغير، عبد الرؤوف المناوي(1031ق)، ج4، ص24، ح4411.

[10]  ثواب الأعمال و عقاب الأعمال‏، ابن بابويه، محمد بن على(381ق)،‏ ص53.

[11] همان، ص54.

[12]  همان، ص53.

[13]  إقبال الأعمال، ابن طاووس، على بن موسى‏(664ق‏) ج2، ص648

[14] همان.

............................................................................................................................................

منابع و مآخذ:

  1. قرآن الکریم؛
  2. الأمالي(للصدوق)، ابن بابويه، محمد بن على‏(381 ق‏، الأولى، مركز الطباعة والنشر في مؤسسة البعثة، قم، 1417ق.
  3. بحار الأنوار، مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى‏(1110ق‏)، تحقيق: السيد إبراهيم الميانجي، محمد الباقر البهبودي، الثالثة المصححة، دار إحياء التراث العربي، بيروت، 1403-1983م
  4. ثواب الأعمال و عقاب الأعمال‏، ابن بابويه، محمد بن على(381ق)،‏ تحقيق: السيد محمد مهدي السيد حسن الخرسان، الثانية، منشورات الشريف الرضي،  قم، 1368ش
  5. فضائل الأشهر الثلاثة، الشيخ الصدوق(381)، تحقيق: ميرزا غلام رضا عرفانيان، الثانية، دار المحجة البيضاء للطباعة والنشر والتوزيع، بيروت، 1412-1992م
  6. فيض القدير شارح جامع الصغير، محمد عبد الرؤوف المناوي، تحقيق، احمد عبد السلام، اول، دارالکتب العلمة، بيروت، 1415ق.
  7. نيل الأوطار شرح منتقی الأخبار من أحاديث سيد الأخيار، محمد بن علي بن محمد الشوكاني دار الجيل، بيروت، 1973.
  8. وسائل الشيعة، شيخ حر عاملى، محمد بن حسن(1104ق)، اول، مؤسسة آل البيت عليهم السلام‏، قم‏،1409ق‏

 

 

 

ماه رجب، ماه رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلم)

ماه رجب هفتمین ماه از سال هجری قمری و یکی از چهار ماهی است که در قرآن کریم از آنها تعبیر به «حُرُم» [1] یعنی برخودار از حرمت (قتل و کشتار) شده است. از این ماه به نام‌های «شَهْرُ اللَّهِ»، [2] «شَهْرُ الْأَصَم» [3] «شَهْرُ الِاسْتِغْفَار»، [4] «رَجَبُ الْأَصَب» [5] و «رَجَب الْفَرد»، [6] یاد شده است. مبعوث شدن پیامبر مهر و رحمت، محمد مصطفی (صلی الله علیه و آله وسلم) به رسالت و ولادت سه امام معصوم؛ امام علی(علیه السلام)، امام محمد باقر(علیه السلام) و امام جواد (علیه السلام) در این ماه اتفاق افتاده و شهادت حضرت امام موسی کاظم و امام هادی علیهما السلام و سالروز وفات حضرت زینب علیها السلام نیز در این ماه می‌باشد. همچنین در این ماه «ایام البیض» و انجام «اعتکاف» واقع شده است.

در این ماه به جای آوردن اعمال مختلفی وارد شده که عبارتند از: الف) اعمال مشترکه (اعمالی که متعلق به همه این ماه است و اختصاص به روز معینی ندارند) ب) اعمال مختصه (اعمالی که مخصوص شب و یا روز خاصی از این ماه است.) [7]

احادیثی چند در فضیلت ماه رجب

1) «عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‏ أَلَا إِنَّ رجب شَهْرُ اللَّهِ الْأَصَمُّ وَ هُوَ شَهْرٌ عَظِيمٌ وَ إِنَّمَا سُمِّيَ الْأَصَمَّ لِأَنَّهُ لَايقاربه [يُقَارِنُهُ‏] شَهْرٌ مِنَ الشُّهُورِ حُرْمَةً وَ فَضْلًا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ كَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ يُعَظِّمُونَهُ فِي جَاهِلِيَّتِهَا فَلَمَّا جَاءَ الْإِسْلَامُ لَمْ يَزْدَدْ إِلَّا تَعْظِيماً وَ فَضْلًا أَلَا إِنَّ رجبَ وَ شَعْبَانَ شَهْرَايَ وَ شَهْرَ رَمَضَانَ شَهْرُ أُمَّتِي‏ أَلَا فَمَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ يَوْماً إِيمَاناً وَ احْتِسَاباً اسْتَوْجَبَ رِضْوَانَ اللَّهِ الْأَكْبَرَ وَ أَطْفَى صَوْمُهُ فِي ذَلِكَ الْيَوْمِ غَضَبَ اللَّهِ وَ أَغْلَقَ عَنْهُ بَاباً مِنْ أَبْوَابِ النَّارِ وَ لَوْ أَعْطَى مِلْ‏ءَ الْأَرْضِ ذَهَباً مَا كَانَ بِأَفْضَلَ مِنْ صَوْمِهِ وَ لَا يَسْتَكْمِلُ أَجْرَهُ بِشَيْ‏ءٍ مِنَ الدُّنْيَا دُونَ الْحَسَنَاتِ إِذَا أَخْلَصَهُ لِلَّهِ عَزَّوَجَلَّ...»؛‌ [8] همانا ماه رجب ماه «اصم» خداوند است و همانا ماهی است بس عظیم و بزرگ و علت نام‌گذاری این ماه به «اصم» این است که هیچ ماهی از ماه‌های سال از نظر فضیلت و حرمت نزد خدا به آن نمی‌رسد. و در زمان جاهلیت مورد تعظیم بود، زمانی نیز که اسلام آمد این ماه را مورد تعطیم قرار داد. همانا ماه رجب و ماه شعبان دو ماه من هستند و ماه رمضان ماه امتم می‌باشند. هر که یک روز از ماه رجب را با ایمان و اخلاص روزه بگیرید، مستوجب رضوان بزرگ الهی می‌شود و روزه‌اش در آن روز بی‌گمان خشم خداوند را فرو می‌نشاند و دری از درهای دوزخ را بر روی خویش می‌بندد و اگر به اندازه گستره زمین، زر به او داده شود برتر از روزه‌اش نخواهد بود و پاداش این روزه هرگز با حسنات دنیوی قابل مقایسه نیست جز این که باید اخلاص داشته باشد و برای تقرب به خدای عزوجل انجام داده باشد...

2) «...قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: رَجَبٌ شَهْرُ اللَّهِ، وَشَعْبَانُ شَهْرِي، وَرَمَضَانُ شَهْرُ أُمَّتِي»؛ [9] ماه رجب، ماه خدا است و ماه شعبان ماه من و ماه رمضان ماه امت من است.

3) «عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: إِنَّ نُوحاً رَكِبَ‏ السَّفِينَةَ أَوَّلَ يَوْمٍ مِنْ رَجَبٍ فَأَمَرَ مَنْ مَعَهُ أَنْ يَصُومُوا ذَلِكَ الْيَوْمَ وَ قَالَ مَنْ صَامَ ذَلِكَ الْيَوْمَ تَبَاعَدَتْ عَنْهُ النَّارُ مَسِيرَةَ سَنَةٍ وَ مَنْ صَامَ سَبْعَةَ أَيَّامٍ أُغْلِقَتْ عَنْهُ أَبْوَابُ النِّيرَانِ السَّبْعَةُ وَ مَنْ صَامَ ثَمَانِيَةَ أَيَّامٍ فُتِّحَتْ لَهُ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةُ وَ مَنْ صَامَ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْماً أُعْطِيَ مَسْأَلَتَهُ وَ مَنْ زَادَ زَادَهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ.»؛ [10] امام صادق (عليه السلام) فرمودند: همانا نوح در روز اول رجب سوار كشتى شد و به همراهان خود دستور داد اين روز را روزه بگيرند. و فرمود، هر كس اين روز را روزه بگيرد. جهنم باندازه دورى مسافت يك سال از او دور خواهد شد و كسى كه هفت روز روزه بگيرد، درهاى هفتگانه بهشت براى او باز مى‌شوند و كسى كه پانزده روز روزه بگيرد، حاجتش داده خواهد شد و كسى كه بيشتر روزه بگيرد خداى عزوجل ثواب بيشترى به او عنايت مى‌فرمايد.

4)  «عَنْ أَبِي الْحَسَنِ قَالَ: رَجَبٌ‏ نَهَرٌ فِي‏ الْجَنَّةِ أَشَدُّ بَيَاضاً مِنَ اللَّبَنِ وَ أَحْلَى مِنَ الْعَسَلِ مَنْ صَامَ يَوْماً مِنْ رَجَبٍ سَقَاهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ مِنْ ذَلِكَ النَّهَر.»؛ [11] امام كاظم عليه السلام فرمودند: رجب رودخانه‌اى است در بهشت سفيدتر از شير و شيرين‌تر از عسل. كسى كه يك روز از روز رجب را روزه بگيرد، خداوند عزوجل از آن رودخانه به او عطا خواهد كرد.

5) «قَالَ أَبُو الْحَسَنِ عليه السلام رَجَبٌ‏ شَهْرٌ عَظِيمٌ‏ يُضَاعِفُ اللَّهُ فِيهِ الْحَسَنَاتِ وَ يَمْحُو فِيهِ السَّيِّئَاتِ مَنْ صَامَ يَوْماً مِنْ رَجَبٍ تَبَاعَدَتْ‏ عَنْهُ النَّارُ مَسِيرَةَ مِائَةِ سَنَةٍ وَ مَنْ صَامَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ.»؛ [12] امام كاظم عليه السلام فرمودند: رجب ماه بزرگى است كه خداوند حسنات را در آن دو برابر نموده و گناهان را در آن پاك مى‌كند. كسى كه يك روز از رجب را روزه بگيرد، جهنم باندازه مسافت صد سال از او دور خواهد شد و كسى كه سه روز را روزه بگيرد، بهشت براى او واجب مى‌شود.

6) «عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وآله وسلم قَالَ: مَنْ‏ قَالَ‏ فِي‏ رَجَبٍ‏ «أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ» مِائَةَ مَرَّةٍ وَ خَتَمَهَا بِالصَّدَقَةِ خَتَمَ اللَّهُ لَهُ بِالرَّحْمَةِ وَ الْمَغْفِرَةِ وَ مَنْ قَالَهَا أَرْبَعَ مِائَةَ مَرَّةٍ، كَتَبَ اللَّهُ لَهُ أَجْرَ مِائَةِ شَهِيدٍ، فَإِذَا لَقِيَ اللَّهَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَقُولُ لَهُ قَدْ أَقْرَرْتَ بِمُلْكِي فَتَمَنَّ عَلَيَّ مَا شِئْتَ حَتَّى أُعْطِيَكَ فَإِنَّهُ لَا مُقْتَدِرَ غَيْرِي.»‏؛ [13] هر در ماه رجب صد بار بگوید «أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ» و بعد از آن صدقه بدهد، خداوند آن ماه را برای او با رحمت و مغفرت به پایان می‌رساند. و هر کس آن را چهار صد بار بگوید، خداوند ثواب صد شهید برای او می‌نویسد، زمانی نیز که در روز قیامت خداوند را ملاقات کند، خداوند به می‌فرماید: اقرار به ملک من نمودی، پس آرزو کند هر آنچه که می‌خواهی تا به تو عطاء نمایم.

7) «وَ عَنْهُ (علیه السلام)‏ مَنْ قَالَ فِيهِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَلْفَ مَرَّةٍ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ مِائَةَ أَلْفِ حَسَنَةٍ وَ بَنَى اللَّهُ لَهُ مِائَةَ مَدِينَةٍ فِي‏ الْجَنَّة.»؛ [14] رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلم) هر کس در ماه رجب هزار بار بگوید: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، خداوند صد هزار حسنه برای او می‌نویسد و صد شهر در بهشت برای او بناء می‌کند.

............................................................................................................................................

پی‌نوشت:

[1] سوره توبه: 9، آیه36 (إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنا عَشَرَ شَهْراً في‏ كِتابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ مِنْها أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ فَلا تَظْلِمُوا فيهِنَّ أَنْفُسَكُمْ وَ قاتِلُوا الْمُشْرِكينَ كَافَّةً كَما يُقاتِلُونَكُمْ كَافَّةً وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقينَ)؛ همانا شمار ماه‏ها نزد خدا دوازده ماه است در كتاب خدا- كتاب آفرينش يا لوح محفوظ- روزى كه آسمانها و زمين را بيافريد از آنها چهار ماه- (ذوالقعده، ذوالحجه، محرم و رجب)- حرام- شكوهمند و با حرمت- است. اين است آيين استوار. پس در آن ماه‏ها [با جنگ و خونريزى‏] بر خويشتن ستم مكنيد، و با همه مشركان بجنگيد همچنانكه با همه شما مى‏جنگند و بدانيد كه خداى با پرهيزگاران است. 

[2] «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‏ أَلَا إِنَّ رجب شَهْرُ اللَّهِ الْأَصَمُّ»، الأمالي(للصدوق)، ابن بابويه، محمد بن على، ص628.  

[3] همان.

[4] «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‏ رَجَبٌ شَهْرُ الِاسْتِغْفَارِ لِأُمَّتِي‏...»؛ رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: ماه رجب، ماه استغفار برای امت من است... (فضائل الأشهر الثلاثة، الشيخ الصدوق(381ق)، ص117، ح112؛ وسائل الشيعة، شيخ حر عاملى، محمد بن حسن(1104ق)، ج10، ص512؛ بحار الأنوار، مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى‏(1110ق‏)، ج94، ص318، ح24 و ص78، ح38.)

[5] «...وَ سُمِّيَ شَهْرُ رَجَبٍ الْأَصَبَّ لِأَنَّ الرَّحْمَةَ تُصَبُّ عَلَى أُمَّتِي فِيهِ صَبّاً وَ يُقَالُ الْأَصَمُّ لِأَنَّهُ نُهِيَ فِيهِ عَنْ قِتَالِ الْمُشْرِكِينَ- وَ هُوَ مِنَ الشُّهُورِ الْحُرُمِ.»، وسائل الشيعة، شيخ حر عاملى، محمد بن حسن(1104ق)، ج10، ص512.

[6]  تا آنجایی که بررسی شد، در روایات به اسم (رَجَب الْفَرد) اشاره نشده؛ ولی در کلمات علماء از این اصطلاح برای ماه رجب استفاده شده است.

[7] برای اطلاع بیشتر از اعمال ماه رجب و فضائل آن به کتب ادعیه رجوع کنید، همانند: فضائل الأشهر الثلاثة، الشيخ الصدوق(381ق)، إقبال الأعمال، ابن طاووس، على بن موسى‏(664ق‏)، مفاتیح الجنان، شیخ عباس قمی.

[8]  الأمالي(للصدوق)، ابن بابويه، محمد بن على‏(381 ق‏)، ص628

[9] نيل الأوطار من أحاديث سيد الأخيار شرح منتقى الأخبار، محمد بن علي بن محمد الشوكاني(1255ق)، ج4، ص334؛ فيض القدير شرح الجامع الصغير، عبد الرؤوف المناوي(1031ق)، ج4، ص24، ح4411.

[10]  ثواب الأعمال و عقاب الأعمال‏، ابن بابويه، محمد بن على(381ق)،‏ ص53.

[11] همان، ص54.

[12]  همان، ص53.

[13]  إقبال الأعمال، ابن طاووس، على بن موسى‏(664ق‏) ج2، ص648

[14] همان.

............................................................................................................................................

منابع و مآخذ:

  1. قرآن الکریم؛
  2. الأمالي(للصدوق)، ابن بابويه، محمد بن على‏(381 ق‏، الأولى، مركز الطباعة والنشر في مؤسسة البعثة، قم، 1417ق.
  3. بحار الأنوار، مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى‏(1110ق‏)، تحقيق: السيد إبراهيم الميانجي، محمد الباقر البهبودي، الثالثة المصححة، دار إحياء التراث العربي، بيروت، 1403-1983م
  4. ثواب الأعمال و عقاب الأعمال‏، ابن بابويه، محمد بن على(381ق)،‏ تحقيق: السيد محمد مهدي السيد حسن الخرسان، الثانية، منشورات الشريف الرضي،  قم، 1368ش
  5. فضائل الأشهر الثلاثة، الشيخ الصدوق(381)، تحقيق: ميرزا غلام رضا عرفانيان، الثانية، دار المحجة البيضاء للطباعة والنشر والتوزيع، بيروت، 1412-1992م
  6. فيض القدير شارح جامع الصغير، محمد عبد الرؤوف المناوي، تحقيق، احمد عبد السلام، اول، دارالکتب العلمة، بيروت، 1415ق.
  7. نيل الأوطار شرح منتقی الأخبار من أحاديث سيد الأخيار، محمد بن علي بن محمد الشوكاني دار الجيل، بيروت، 1973.
  8. وسائل الشيعة، شيخ حر عاملى، محمد بن حسن(1104ق)، اول، مؤسسة آل البيت عليهم السلام‏، قم‏،1409ق‏